> > >... >A ! /

A !


A    !


Τα ιπτμενα ρομπτ που σαρνουν απ ψηλ τα λημρια των ανταρτν ταν κτι «μακρι απ εμς», τους καθωσπρπει πολτες της Δσης. Αλλωστε, ταν πανκριβα και καλ φυλαγμνα στρατιωτικ μυστικ, απρσιτα στους πολλος. Καμα σχση με τα απλ τηλεκατευθυνμενα αεροπλανκια των ερασιτεχνν. ... τσι νομζαμε. Διτι, τρα, το χσμα μεταξ των δο κατηγοριν γεφυρθηκε και μια πανσπερμα αεροκατασκπων αρχζει να εμφανζεται στα ρφια του Διαδικτου, και καταστημτων της διπλανς πρτας. Μια πρωτγνωρη αγαλλαση «ελευθερας» καταλαμβνει σους τα αποκτον, καθς μπορον πλον να δουν και να καταγρψουν τοπα, ανθρπους και γεγοντα απ ψηλ, σαν Ικαροι. Απστευτες νες δυναττητες φθνουν στα χρια μαθητν, ερευνητν, αγροτν, δημοσιογρφων, αρχαιολγων, μη κυβερνητικν οργανσεων και υπηρετν του δημοσου συμφροντος. Αλλ η δια βεντλια δυνατοττων ανογει και για σους επιθυμον τον λεγχο της ποιας ελευθερας μας. Διτι «η σκι του αετο που ζυγιζεται» δεν εναι πια για λαγ, αλλ για το πραγματικ θραμα του νου αινα: τα προσωπικ μας δεδομνα.



Τα δελτα ειδσεων της τελευταας δεκαετας χουν φροντσει να μας εξοικεισουν με τον αγγλικ ρο «drone», ο οποος αντιστοιχε στον πληρστερο Unmanned Aerial Vehicle (UAV, αεροσκφος νευ πιλτου) - και ελληνιστ αντιστοιχε στο «τηλεκατευθυνμενο αεροπλανκι». Ββαια, η ελληνικ απδοση του ρου χει ξεπεραστε απ τις τεχνολογικς εξελξεις, καθ' σον οι ιπτμενες αυτς συσκευς αφενς περιλαμβνουν και μοντλα ελικοπτρων - με δο, τσσερις και οκτ λικες - και αφετρου χουν ενσωματσει τση αυτονομα επιλογν πτσης, στε να θεωρονται ρομπτ! Οπτε ο γενικτερος ρος μετφρασης του drone/UAV μλλον πρπει να εναι «αερομπτ».

Η γνωριμα μας με τα αερομπτ υπρξε ιδιατερα σοκαριστικ, καθς μθαμε τι απ το 2002 χρησιμοποιονταν απ τη CIA χι μνο για τον εντοπισμ αλλ και για την εκτλεση στελεχν της Αλ Κιντα των Ταλιμπν. Ωστσο, δεν ταν τσο πρσφατη οτε η εφερεσ τους οτε η ττοιου τπου φονικ αξιοποηση «ιπτμενων συσκευν νευ πιλτων». Συγκεκριμνα, η πρτη αεροπορικ τηλε-επθεση στην Ιστορα καταγρφηκε στις 22 Αυγοστου 1849, ταν οι Αυστριακο στειλαν στη Βενετα αερστατα φορτωμνα βμβες. Ο πρτος που σχεδασε στλο αεροσκαφν χωρς πιλτους ταν ο σρβος πολυ-εφευρτης Νκολα Τσλα το 1915 και η πρτη υλοποηση ττοιου σκφους γινε την επμενη χρονι απ τον βρεταν μηχανικ Αρτσιμπαλντ Λου, προκειμνου να χρησιμοποιηθε ως εκπαιδευτικς στχος για τη βρετανικ πολεμικ αεροπορα.   

Στη συνχεια, μνο οι φανατικο της στρατιωτικς ιστορας γνωρζουν τι drones εχαν αναπτξει και οι Ναζ κατ τον Β' Παγκσμιο Πλεμο, τι οι Αμερικανο ταν οι πρτοι που ανπτυξαν κατασκοπικ μοντλα με κινητρες τζετ το 1951, τι το 1982 οι Ισραηλινο ταν οι πρτοι που χρησιμοποησαν drones για να μπερδψουν αντπαλα ραντρ (των Σρων) τι το 1990 σημειθηκε η πρτη παρδοση στρατιωτν σε drones - ταν οι ιρακινο υπερασπιστς του νησιο Faylaka παραδθηκαν στo UAV Pioneer του αμερικανικο θωρηκτο «USS Winskonsin».

Εκενα που μαθανουμε τρα εμες οι πολλο, τον Μιο του 2014, εναι τι μνο στο Πακιστν χουν σκοτωθε απ drones σχεδν 4.000 αντρτες και μαχοι κατ την τελευταα δεκαετα, τι η Ντια Κορα κατρριψε τσσερα drones της Βρειας τι η Νιγηρα ψχνει να βρει τα κορτσια που απγαγε η Boko Ηaram με αμερικανικ drones. Ομως, αν ψξουμε λγο πιο εξονυχιστικ τη διεθν ειδησεογραφα των τελευταων δο μηνν, θα εκπλαγομε απ την κταση της διεσδυσης αυτν των ιπτμενων ρομπτ στην καθημεριντητα και των «ειρηνικ διαβιοντων χωρν»: Τα αερομπτ γνονται πλον ΙΧ και πωλονται κατ χιλιδες στους πολτες, ανογοντας την πρτα σε να μλλον ασλληπτων δυνατοττων και… απρσμενων κινδνων.
 
Τα κλειδι της «ιδιωτικοποησης»
Το επικοινωνιακ σοκ της ιδιωτικοποησης αυτς της τεχνολογας επλθε τον Δεκμβριο που μας πρασε, ταν ο επικεφαλς της Amazon Τζεφ Μπζος παρουσασε την υπηρεσα τηλεπαρδοσης προντων Amazon PrimeAir μσω αερομπτ οκτ ελκων. Η τεχνολογικ απορα των πολλν ταν παραπνω απ ελογη: Πς μπορες να διαχειριστες τηλεποικοινωνιακ ναν τερστιο στλο ττοιων αεροσυσκευν σε διεθνς στω και εθνικ εππεδο; Υποτθεται τι ττοιες δυναττητες χουν μνο οι νοπλες δυνμεις τεχνολογικ προηγμνων χωρν, πως αυτς των ΗΠΑ.

Ακριβς αυτ πστευε και το αμερικανικ Πεντγωνο ταν «χασε» να κατασκοπικ drone τεχνολογας stealth στα σνορα Ιρν - Αφγανιστν το 2011. Ττε διαβεβαωσε τα αμερικανικ ΜΜΕ τι εχε καταπσει απ βλβη και τι οι Ιρανο δεν εχαν την τεχνογνωσα να εκμαιεσουν τα μυστικ του. Ομως, οι Ιρανο περιγραψαν το τι εχαν παρεμβληθε στο σστημα πλογησης μσω γεωεντοπισμο (GPS) του αερομπτ και το εχαν ξεγελσει στε να προσγειωθε στη δικ τους πλευρ. Και τρα, στις 11 Μαου 2014, το παρουσασαν μαζ με το δικ τους πλρες αντγραφο, που εναι και ελαφρτερο και κατασκευαστικ φθηντερο!

Πρα λοιπν απ τις λεπτομρειες κατασκευς και εξοπλισμο των αερομπτ, τα κλειδι της διαχερισς τους εν πτσει εναι το GPS και το σστημα τηλεπικοινωνας τους με τη βση. Ακριβς αυτ εναι που γιναν διαθσιμα και στους κατασκευαστς χομπστικων αερομπτ τα τελευταα χρνια: Φθην ηλεκτρονικ κυκλματα που αγορζει κθε ερασιτχνης στο Διαδκτυο - πως εκενα της οικογνειας Arduino - συνδυζονται με δωρεν λογισμικ (open software) και προσφρουν τον επιθυμητ λεγχο.

Γνωρζοντας τη λειτουργα του GPS απ το κινητ σας τηλφωνο, θα αναρωτηθετε σως «εντξει για τις συντεταγμνες στον χρο… αλλ για να προγραμματσεις αποστολ χρειζεσαι και λεγχο του χρνου. Πς;». Η απντηση εναι τι τα σματα των δορυφρων GPS δεν περιλαμβνουν μνο «χωροταυττητα» αλλ και «χρονοταυττητα»: «Σημαδεουν χρονικ τη θση» με να ρολι ακρβειας ενς δεκτου του εκατομμυριοστο του δευτερολπτου! Δηλαδ παρχουν δωρεν τη βση ενς τλειου προγραμματισμο πτσης.

Το επμενο ερτημα εναι «Πς διασφαλζεις την τηλεπικοινωνα συσκευς - χειριστ;» Και σε αυτ υπρχει δωρεν απντηση διπλς προλευσης: Η λση για «διαδικτυωμνες πλεις» εναι η αξιοποηση των δικτων WiFi - και αυτ εναι που ενσωματνουν τα χομπστικα αερομπτ. Ομως, για την τηλεπικοινωνα σε πλανητικ εππεδο η λση εναι… τα απομεινρια ενς χρεοκοπημνου κολοσσο: Το 2001 η εταιρεα Iridium φαλρισε, αλλ φησε εν ενεργεα το δκτυο των περπου 100 δορυφρων της που περικυκλνουν τη Γη, με κυριτερο χρστη του το αμερικανικ υπουργεο Αμυνας. Το φσμα συχνοττων αυτο του δορυφορικο δικτου που μνει ανεκμετλλευτο ενπνευσε επιχειρσεις, πως η βρετανικ Rock Seven Mobile, στο να κατασκευσουν με Arduino μικροσκοπικος αναμεταδτες. Τα modem αυτ δεν επιτρπουν τηλεμετδοση ομιλας αλλ επιτρπουν την ανταλλαγ κειμνων - που υπερεπαρκον για την προγραμματιστικ διαχεριση των αερομπτ.          
           
Η επανσταση του quadcopter
Η γενικευμνη εικνα που χουμε απ τα στρατιωτικ drones εναι εκενη των «τηλεκατευθυνμενων αεροπλνων». Η μορφ αυτ εναι ελογη, καθ' σον πρπει να διανουν μεγλες αποστσεις με ταχτητα ττοια στε να μη γνονται ευλωτοι στχοι. Η πτητικ αυτ ικαντητα επιτυγχνεται με πανκριβες τεχνολογες, πως και η ικαντητα βιντεοσκπησης και εντοπισμο στχου με ακρβεια. Ομως, για τα αερομπτ που απευθνονται σε πολτες αυτς οι επιδσεις δεν εναι το ζητομενο. Εκενο που χρειζεται εναι η ευλικτη πτση χωρς πολλ αεροναυπηγικ προαπαιτομενα, η δυναττητα αιρησης με ευστθεια και η προσγεωση σε οποιοδποτε σημεο χωρς την ανγκη αεροδιαδρμου.  

Προφανς, ο νους σας τρα πηγανει στο γνωστ μας ελικπτερο. Αλλ, πως θα σας πει κθε χομπστας τηλε-αεροσκαφν, ο χειρισμς του ελικοπτρου εναι ο πιο δσκολος. Τι λλο θα μποροσε να χρησιμοποιηθε στε να διασφαλζει την απρσκοπτη χρση και απ τον πιο αδα; Η απντηση υπρχει απ το 1908, ταν ο γλλος αεροναυπηγς Λου Μπρεγκ εφηρε το γυροπλνο τετρακπτερο (gyroplane, quadcopter quadrotor). Αυτ το περεργο ελικοφρο σκφος δεν χει μτη και ουρ, αλλ κινεται προς ποια κατεθυνση και παρνει την ποια κλση μνο με τη συνδυαστικ αυξομεωση των περιστροφν των τεσσρων ελκων του. Πραν της εξαιρετικς ευελιξας, τα πλεονεκτματ του ναντι των κλασικν ελικοπτρων περιλαμβνουν το τι δεν απαιτε πολπλοκες μηχανικς συνδσεις - πργμα που απλοποιε την κατασκευ και συντρησ του - και τι η χρση τεσσρων ροτρων επιτρπει στον κθε επιμρους ρτορα να χει μικρτερη διμετρο απ το ισοδναμο στροφεο ενς ελικοπτρου - ρα, χει λιγτερη κινητικ ενργεια και προκαλε μικρτερη ζημι σε περπτωση ατυχματος.

Μχρι το 2002 τα γυροπλνα εχαν πιλτο, πως τα ελικπτερα. Ττε μως διφορα πανεπιστμια ρχισαν να ψχνουν τρπους ελγχου της αυτνομης πτσης τους. Το κοιν εργαστριο των Πανεπιστημων Στνφορντ και Μπρκλε στην Καλιφρνια ταν εκενο που παρουσασε το 2004 την οριστικ λση αυτονομας, με προσανατολισμ μσω GPS και αυτορρθμιση για την αντιμετπιση ριπν ανμου (βλ. www.eecs.berkeley.edu/~tomlin/papers/conferences/hrwdjt04_dasc.pdf). Αφτου οι κατασκευαστς ερασιτεχνικν αερομπτ υιοθτησαν τον σχεδιασμ αυτν στα προντα τους, οι τιμς μειθηκαν και οι πωλσεις εκτοξεθηκαν: Μνο η κινζικη DJI τριπλασιζει κατ' τος τις πωλσεις της - απ το 2009 που παρουσιστηκε - και το 2012, ταν παρουσασε το μοντλο Phantom, φτασε να πουλει 8.000 τετρακπτερα αερομπτ τον μνα!
 
Ιπτμενοι τηλερεπρτερ
Με κστος απ 300 ως 3.000 ευρ, τα «αερομπτ του απλο πολτη» παρχουν να ευρτατο φσμα εφαρμογν. Η πιο απλ εναι εκενη της ερασιτεχνικς φωτογραφας και βιντεοσκπησης: Ετε με μια κμερα συνεχος λψης, πως η GoPro Hero, ετε με την ενσωμτωση κλασικς κμερας, οι ιπτμενοι τηλερεπρτερ απαθανατζουν τοπα, ρλι εκδρομς του ιδιοκττη και της παρας του απ ψηλ. Η χρση αυτ επεκτθηκε και σε επαγγελματικος τομες, πως η αεροφωτογρφιση κατοικιν, αιγιαλν, εθνικν πρκων η βιντεοσκπηση ντοκιμαντρ και κινηματογραφικν ταινιν.

Επμενο πεδο εφαρμογς ταν η παρακολοθηση προστατευμενων ειδν: απ τα λιοντρια της Ν. Αφρικς ως τους ρινκερους του Νεπλ, οι μη κυβερνητικς οργανσεις χρησιμοποιον τα κονδλια που τους χορηγονται για την αγορ και αξιοποηση ττοιων αεροκατασκπων. Αλλ και οι καλλιεργητς μεγλων και απομακρυσμνων εκτσεων - πως συμβανει στις ΗΠΑ την Αυστραλα - βρκαν τον καλτερο φλακ τους σε αυτ τα αερομπτ.

Επειτα, εμφανστηκε η εφαρμογ τους στη δημοσιογραφα: Τον Νομβριο του 2011, ο καθηγητς Ματ Γουιτ δημιοργησε στο Πανεπιστμιο Nebraska-Linkoln των ΗΠΑ το πρτο παγκοσμως Drone Journalism Lab. Αλλ και εκτς πλαισου σπουδν, στις 11 Ιουνου 2013, να DJI Phantom κατγραψε εξ ουρανο την εξλιξη των επεισοδων στην Πλατεα Ταξμ της Κωνσταντινοπολης μχρι τη στιγμ που… το πυροβλησε η αστυνομα. Εκτοτε, λοι οι φωτορεπρτερ ψχνονται για το πς θα αποκτσουν ττοιον «τηλεσντροφο». Βεβαως, το αντστοιχο συμβανει και στους παραδοσιακος μετχοντες των επεισοδων: τσο η αστυνομα σο και οι διαδηλωτς, σε διφορες χρες, βρσκονται τρα στη φση αξιολγησης των κατλληλων «ρουφινων/προστατν απ αρος».

Εσχτως, εδαμε και την αξιοποηση των αερομπτ απ την αρχαιολογα: Στο τεχος Μαου 2014, το περιοδικ Journal of Archaeological Science δημοσευσε το ρθρο «Archaeological aerial thermography: a case study at the Chaco-eraBlue J community, New Mexico», στο οποο επεξηγεται ακριβς το πς να ττοιο γυροπλανκι επιτρπει την εκολη και φθην συλλογ θερμικν εικνων, των οποων η επεξεργασα οδηγε στην ανακλυψη (βλ. www.academia.edu/6387492/Archaeological_aerial_thermography_A_case_study_at_the_Chaco-era_Blue_J_community_New_Mexico).
 
Η ασφλεια και τα ρια των αερομπτ
Εφσον οι ιπτμενες αυτς συσκευς εναι πλαστικ γυροπλνα, με βρος απ μισ ως ενμισι κιλ, η ατυχηματικ πτση τους θεωρητικ δεν προδιαγρφει μοιραα επακλουθα. Παρ τατα, η ραγδαα εξπλωσ τους στα χρια πολιτν κθε ηλικας και η λλειψη κθε πλαισου ελγχου των πτσεν τους φερε τον τελευταο καιρ περιστατικ που γμισαν φβο. Για παρδειγμα, στις 24 Αυγοστου 2013 το αερομπτ ενς ερασιτχνη φωτογρφου πεσε πνω στα κεφλια θεατν μιας ταυροδρομας στη Βιρτζνια των ΗΠΑ (http://wtvr.com/2013/08/24/watch-drone-crashes-into-crowd-at-great-bull-run/) προκαλντας ελαφρες τραυματισμος. Κι πειτα, μλις τον Απρλιο του 2014, κατ τη διρκεια ενς αγνα τριθλου στην Αυστραλα, η τριαθλτρια Ριτζα Ογκντεν τραυματστηκε απ να αερομπτ-φωτορεπρτερ που πεσε πνω της και χασε τον αγνα.

Πολ πιο απειλητικ μως ταν το συμβν που κατγραψε η αεροπορικ εταιρεα American Airlines στις 22 Μαρτου 2014, ταν αεροσκφος της παραλγο να συγκρουστε με ττοιο αερομπτ πνω απ το αεροδρμιο Ταλαχσι της Φλριδας και σε ψος… 2.300 ποδν! Η ποια σγκρουση δεν θα επφερε σως αξιλογη ζημι στο περβλημα του αεροσκφους, αλλ η αναρρφηση τ&am
Page Tags:

 
Home | |